Izložba skulptura Figure u pokretu u Muzeju savremene umjetnosti Republike Srpske
Banja Luka je u proteklih dva meseca bila domaćin nesvakidašnje i impresivne izložbe kojom se ne mogu podičiti ni daleko veći gradovi. U Muzeju savremene umjetnosti Republike Srpske juče je završena dvomesečna izložba skulptura čuvenog francuskog slikara i vajara Edgara Degaa (1834-1917), jednog od najznačajnijih predstavnika francuskog impresionizma. Široj javnosti poznatIJI po svojim slikarskim platnima, Dega je u istoriji umetnosti prepoznat i kao izuzetan vajar, u šta je publika u Republici Srpskoj mogla da se uveri.
190 godina od rođenja Edgara Degaa
Izložba u prostoru Muzeja savremene umjetnosti RS otvorena je 5. decembra 2024. i trajala je do 31. januara 2025. U inspirativnoj i, zahvaljujući scenografskim intervencijama pomalo dramatičnoj postavci izložbe, publika je imala priliku da vidi celokupan vajarski opus ovog umetnika. Izložba „Figure u pokretu“ upiličena je povodom 190 godina od rođenja Edgara Degaa, a organizovana je u saradnji sa MTA fondacijom koja je vlasnik celokupnog vajarskog opusa koji čine 74 bronzane skulpture i koje su sve bile izložene u Banjaluci.
Saradnja sa The Hub of fine Arts iz Mostara
Izložba je, kako u katalogu izložbe navodi gospođa Sarita Vujković, direktorka Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske, „realizovana u saradnji sa The Hub of fine Arts iz Mostara i dio je velike zbirke MTA fondacije koja je omogućila da se skulpture Edgara Degaa prvu put predstave u Republici Srpskoj“.
Svetski poznat vajar, 16 godina je bio potpuno slep
Prikazana zbirka predstavlja neprocenjivu vrednost jer sabira celokupan vajarski opus velikog umetnika. Svi bronzani odlivci nastali su tek nakon Degaove smrti, zahvaljujući trudu porodice i prijatelja. Edgar Dega je u poslednjim decenijama svog života, zbog rapidnog gubljenja vida i skoro potpunog oslepljenja od 1901. godine pa sve do svoje smrti 1917. godine živeo vrlo izolovano, povučeno i bez posetilaca. U tom je periodu, iako je njegovo interesovanje za vajarstvo počelo mnogo ranije, izradio najveći broj svojih skulptura. Nakon njegove smrti, nađeno je oko 150 različitih skulptura od kojih su spašene 74 koje su odlivene u bronzi. Mnoge od njih zapravo su nezavršene i predstavljaju studije i varijante koje je umetnik izrađivao radeći na određenoj temi i motivu.
Estetika čula dodira
Izuzetnost Degaove skulpture ogleda se u svojevrsnoj estetici i jedinstvenosti njegovog vajarskog poteza u kojem se jasno uočava da je skulptura rađena pre svega taktilno, kroz čulo dodira daleko više nego čulo vida, što korespondira sa činjenicom da je Dega svoja vajarska dela stvarao skoro potpuno slep.
Pariski noćni život, opera i balet, inspirisali su umetnika
Teme vajarskog opusa iste su one koje motivski definišu njegovo slikarststvo – plesačice, kupačice, konji u pokretu, aktovi. Zaljubljenik pariskog noćnog života i redovni posetilac opera, baleta i hipodroma ovaj umetnik zauvek je ostao inspirisan dinamikom ljudskog pokreta, o čemu izrazito govori svaka od predstavljenih skulptura, a posebno figure plesačica. Skuplture kupačica, sa druge strane, odišu jednom posebnom disretnošću i intimnom atmosferom koja treperi nad svakom pojedinačnom skulpturom te se, po rečima mnogih Degaovih poštovalaca, čini kao da ih je umetnik vajao gledajući žene koje se kupaju kroz ključaonicu.
Mala četrnaestogodišnja plesačica
Centralna skulptura Degaovog opusa je figura Male četrnaestogdišnje plesačice, delo koje po svojim estetskim dometima predstavlja izraz krajnje modernog naturalizma kojim je Dega nastojao da svet oko sebe predstavi što realniije i iskrenije. Avangardnost njegovog izraza u izradi ove skupture i upotreba drugih materijala (suknja od tekstila, korset), snažna unutrašnja dinamika položaja tela plesačice pre samog izvođenja plesnog pokreta -arabeske ali uz naturalistički prikaz njenog lica izazvala je negativne kritike Pariza koji nije bio spreman za Degaovu umetnost golog, nepatvorenog života. Skulptura je prikazana 1881. godine i zbog negativoih kritika Dega je više nikada nije izložio. Ali sudbina velikih dela je često takva – ono što Pariz nije razumeo prevazišlo je ograničenje ljudskog vremena i trenutne hirove publike. Danas je ova skulptura najpoznatija balerina na svetu i predstavlja remek delo modernog vajarstva.
