TRNAVA/ SLOVAČKA: Trodnevna stručna konferencija posvećena upotrebi i očuvanju srpskog jezika protekla je u znaku razmene iskustava, dodele priznanja i susreta sa tragovima koje su velikani srpske kulture ostavili u Slovačkoj. Posebnu pažnju učesnika privukao je dugogodišnji rad Staneta Ribiča, jednog od najistrajnijih čuvara srpskog identiteta u ovoj zemlji.
SRPSKI JEZIK KAO VEZA SA ZAVIČAJEM
Trodnevni međunarodni skup posvećen očuvanju srpskog jezika i ćirilice, kao i njihovoj zastupljenosti u savremenim medijima, završen je u slovačkom gradu Trnavi. Konferencija je povezala učesnike iz devet država sa različitih kontinenata, pružajući prostor za razmenu iskustava o negovanju jezika, pisma i kulturnog identiteta. Organizaciju ovog međunarodnog susreta potpisuju Udruženje Srba u Slovačkoj i Udruženje novinara Vojvodine.
Konferencija je okupila učesnike iz sledećih zemalja: Srbije, Sjedinjenih Američkih Država, Švajcarske, Nemačke, Južnoafričke Republike, Rumunije, Mađarske, Austrije, Crne Gore i Slovačke.
Konferenciju je otvorio direktor Uprave za saradnju sa dijasporom i Srbima u regionu, Vladimir Kokanović, dok je prisutne ispred Univerziteta “Ćirilo i Metodije” pozdravila rektorka Iveta Dirgová Luptáková.
Konferencija je pokazala da srpski jezik u rasejanju nije samo nastavni predmet. On je prostor porodičnog pamćenja, znak pripadnosti i most prema zemlji predaka. Zbog toga je svaki čas održan daleko od Srbije mnogo više od školske obaveze – to je mali, ali važan čin očuvanja identiteta.
Mnogi učesnici dobili su priznanja za predan rad. Među njima je bila i Vanja Pavlović Marinović iz Johanesburga, koja predaje srpski jezik u školi „Sveti Sava“ u Južnoafričkoj Republici. Njoj je uručen izliveni portret Svetog Save, kao simbol prosvetiteljske misije koju nastavlja hiljadama kilometara daleko od zemlje čiji jezik približava učenicima.
SUSRET SA ZMAJEM I DOSITEJEM U MODRI
Popodnevni deo programa učesnike je odveo u Modru, grad u kojem se uspomene na srpsku kulturnu istoriju čuvaju na dostojanstven način. Poseban utisak ostavili su spomenici Jovanu Jovanoviću Zmaju i Dositeju Obradoviću, velikanima čiji su životni i obrazovni putevi bili povezani sa slovačkim prostorom.
Uz njihove biste nalaze se prigodni tekstovi koji posetiocima približavaju značaj njihovog stvaralaštva, kao i mermerne ploče sa nazivima institucija koje su pomogle da srpski književnici i prosvetitelji dobiju trajno mesto u ovom parku kulture. Tako Modra ne čuva samo spomenike već i svedočanstvo o dugim, često nedovoljno poznatim vezama srpskog i slovačkog naroda.
Među imenima zaslužnih za negovanje tih veza nalazi se i dr Nebojša Kuzmanović, direktor Arhiva Vojvodine. Njegov rad godinama je usmeren ka istraživanju srpsko-slovačkih odnosa, izdavaštvu i predstavljanju zajedničkog kulturnog nasleđa. Takva saradnja potvrđuje da arhivi, knjige i spomen-obeležja nisu okrenuti samo prošlosti već mogu biti čvrst oslonac budućim susretima dve kulture.
STANE RIBIČ: Entuzijazam vredan poštovanja
Kada se saberu rezultati ostvareni u očuvanju srpskog prisustva u Slovačkoj, ime Staneta Ribiča zauzima posebno mesto. Rođen u Novom Sadu, Ribič je od dolaska u Slovačku svoj organizacioni dar, stvaralačku energiju i ličnu upornost usmerio ka okupljanju srpske zajednice.
Kao dugogodišnji predstavnik Saveza Srba Slovačke, nastojao je da Srbi 2010. godine dobiju status priznate nacionalne manjine. Time je zajednica dobila mogućnost da pred državnim institucijama zastupa svoje interese i organizovanije radi na očuvanju jezika, kulture i tradicije.
Ribičev rad nije ostao u okvirima sastanaka i zvaničnih dokumenata. Učestvovao je u obnovi srpskog vojnog groblja u Velikom Međeru, očuvanju stare srpske crkve u Trnavi i organizovanju Dana srpske kulture, festivala filma, konferencija i programa posvećenih Nikoli Tesli. Među vidljivim tragovima tog zalaganja nalazi se i Teslina bista postavljena u zgradi slovačke radio-televizije.
Njegove inicijative obuhvatile su i podizanje spomen-obeležja srpskim književnicima i prosvetiteljima koji su se školovali ili stvarali na prostoru današnje Slovačke. Upravo zato poseta Modri nije bila samo obilazak jednog parka. Bila je to prilika da se učesnici konferencije neposredno susretnu sa rezultatima rada čoveka čija su dela i aktivnosti zadivila goste.
ZLATNA MEDALJA ZA ZASLUGE
Republika Srbija repoznala je Ribičev doprinos i 2020. godine odlikovala ga Zlatnom medaljom za zasluge. To priznanje predstavlja zahvalnost za godine posvećene srpskoj zajednici, ali ni najviše odlikovanje ne može obuhvatiti sve ono što ostaje iza njegovog rada.
Stane Ribič nastavlja da stvara, okuplja i povezuje ljude. Njegova dela učinila su ga velikim ambasadorom srpske kulture u rasejanju – ne po zvaničnoj funkciji, već po delima. Dok god se u Slovačkoj govori srpski, otvaraju knjige, podižu spomenici i okupljaju ljudi oko zajedničkog nasleđa, trajaće i vrednost njegove misije.
Comments 1