Banja Luka je početkom februara ove godine bila domaćin naučnog skupa pod nazivom „Sveti Sava i Zakonopravilo – kultura, državotvornost, geopolitika i civilizacijaˮ u organizaciji Centra za društveno-politička istraživanja Republike Srpske. Događaj je organizovan u svečanoj sali Administrativnog centra Vlade Republike Srpske kao prvi multidisciplinarni skup na ovom prostoru koji je kao temu imao Nomokanon, odnosno Zakonopravilo Svetog Save Srpskog, a koji predstavlja jedan od najznačajnijih pravnih dokumenata srednjovekovne srpske države koji je svojim uticajem i značajem, već po svom nastanku, premašio granice tadašnje Srbije.
Izjava za medije Dušana Pavlovića, direktora Centra za društveno politička istraživanja
Zakonopravilo ili Nomokanon Svetog Save predstavlja zbornik crkvenog i svetovnog zakonodavstva kojim se u srpskom srednjovekovnom društvu utemeljio hrišćanski/pravoslavni pogled na crkvu, državu i društvo. Zakonopravilo predstavlja romejski (vizantijski) korpus kanonskog i građanskog prava, koji je izgrađen na justinijanskoj pravnoj tradiciji a koju je Sava Nemanjić, u godinama izgradnje srpske države i crkve, u veoma složenim geopolitičkim okolnostima na početku XIII veka, dodatno prilagodio, priredio i uveo u srpskoslovenski jezik i u srpski državni, institucionalni i crkveni kontekst.
Izjava Drage Mastilovića, resornog ministra u Vladi Republike Srpske
Na taj su način, srpski narod i država, uvođenjem pisanog prava, ušli u tokove grčko-rimske pravne civilizacije ne kao periferija koja je objekt asimilacije već kao aktivni akter i nosilac sopstvene pravne norme. Tako artikulisan, Savin kodifikacijski potez, Zakonopravilo, uspostavio je sistem vrednosti od ličnog do državnog nivoa, što je tokom trajanja srpske srednjovekovne države omogućilo njeno uzrastanje sve do nivoa carstva, ali je i značajno očuvao kulturni i narodni identitet kroz vekove u kojima je, nakon nestanka srpske države, živeo srpski narod pod okupacijom u okviru Osmanskog carstva.
Uvodno obraćanje Save Minića, predsednika Vlade Republike Srpske učesnicima simposiona
Naučni simposion u Banjaluci imao je za cilj da pokrene diskusiju o civilizacijskom značaju Zakonopravila, osvetli njegovu stratešku vrednost u procesu uspostavljanja države i crkve početkom XIII veka, da ukaže na stratešku viziju Save Nemanjića u pogledu državnosti, crkvenog i svetovnog prava ali i da iz perspektive savremenog trenutka otvori prostor za sagledavanje značaja Zakonopravila u aktuelnim društvenim, kulturnim i geopolitičkim okolnostima.
U tri panela pod nazivom Zakonopravilo i kultura / strateška kultura; Zakonopravilo i državnost
Zakonopravilo, geopolitika i civilizacija učestvovali su: episkop novobrdski Ilarion, prof. dr Zoran Čvorović (Pravni fakultet, Univerzitet u Кragujevcu), prof. dr Đorđe Bubalo (Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu, dr Srđan Pirivatrić (Vizantološki instituta SANU), Zoran Stefanović (direktor drame Narodnog pozorišta Beograd, autor projekta Rastko), prof. dr Dalibor Đukić (Pravni fakultet, Univerzitet u Beogradu), msr Dejan Došlić (Filozofski fakultet, Univerzitet u Banjaluci), msr Marko Romić (Pravni fakultet, Univerzitet u Banjaluci), msr Đorđe Stepić (Pravni fakultet, Univerzitet u Beogradu).
Javna ustanova Centar za društveno-politička istraživanja Republike Srpske osnovana je 2022. godine od strane Vlade Republike Srpske sa ciljem da sprovodi teorijska i primenjena, multidisciplinarna istraživanja u oblasti društvenih i humanističkih nauka, kulturnog identiteta te kulture i politike sećanja i pamćenja.
Foto/Izvor Centar za društveno-politička istraživanja Republike Srpske
