Visina starosne penzije u Republici Srbiji određuje se na osnovu ostvarenog penzijskog staža i zarada za koje su uplaćeni doprinosi za penzijsko i invalidsko osiguranje. Obračun podrazumeva stavljanje u odnos ukupnih zarada osiguranika, u pravilu od 1. januara 1970. godine, sa prosečnom godišnjom zaradom u Srbiji za svaku godinu, čime se dobija godišnji lični koeficijent koji ne može biti viši od pet. Zbir tih koeficijenata deli se sa brojem godina za koje je obračun vršen, a konačni lični koeficijent ne može preći 3,8.
Dobijeni koeficijent množi se sa ukupnim stažom i opštim bodom, koji predstavlja fiksni iznos usklađen na isti način kao i penzije. Staž koji ulazi u obračun ne može preći 45 godina, a osiguranicama – ženama staž se uvećava u određenom procentu.
PREVREMENA, INVALIDSKA I PORODIČNA PENZIJA
Prevremena starosna penzija obračunava se kao i starosna, uz trajno umanjenje od 0,34 odsto za svaki mesec ranijeg odlaska, maksimalno do 20,4 odsto. Invalidska penzija određuje se po istom principu kao starosna, uz dodatni staž koji zavisi od godina života i pola osiguranika. Ukoliko je invalidnost posledica povrede na radu ili profesionalne bolesti, penzija se računa na osnovu 40 godina penzijskog staža.
Porodična penzija utvrđuje se od starosne ili invalidske penzije preminulog korisnika, u procentima koji zavise od broja članova porodice: za jednog člana 70 odsto, za dvoje 80 odsto, troje 90 odsto, dok za četiri i više članova iznosi 100 odsto.
Ukoliko je obračunata penzija manja od zakonom propisanog najnižeg iznosa, korisniku se određuje minimalna penzija, koja zavisi od kategorije osiguranika. Licima koja primaju i inostranu penziju, a zbir je niži od najnižeg iznosa u Srbiji, pripada razlika do tog minimuma.
NAČIN ISPLATE PENZIJA
Prema Zakonu o penzijskom i invalidskom osiguranju, od 1. januara 2019. godine svim novim korisnicima penzija isplata se vrši isključivo preko banke, na tekući račun korisnika ili ovlašćenog primaoca, kao i na račun ustanove u kojoj je korisnik smešten. Građani sa prebivalištem u Srbiji imaju mogućnost izbora isplate na sopstveni račun, račun ustanove ili račun punomoćnika. Korisnicima sa prebivalištem u inostranstvu penzija se isplaćuje na devizni račun.
Tokom postupka ostvarivanja prava podnose se odgovarajuća dokumenta: potvrda banke o otvorenom računu, rešenje o starateljstvu ili hraniteljstvu, akt o smeštaju u ustanovu socijalne zaštite sa navedenim računom za uplatu, kao i punomoćje za ovlašćeno lice koje prima penziju.
Jasan sistem obračuna i precizno definisana pravila isplate imaju za cilj stabilnost penzijskog sistema i sigurnost korisnika, uz poštovanje zakonom propisanih prava i zaštitu socijalne sigurnosti penzionera.
